DİL VE KONUŞMA TERAPİSİ (YL) (TEZLİ)
Kazanılan Yeterlilik	Program Süresi	Toplam Kredi (AKTS)	Öğretim Şekli	Yeterliliğin Düzeyi ve Öğrenme Alanı
YÜKSEK LİSANS DERECESİ	2	120	ÖRGÜN	TYÇ, TYYÇ, EQF-LLL, ISCED (2011):7. Düzey QF-EHEA:2. Düzey TYYÇ, ISCED (1997-2013): 72

Ders Genel Tanıtım Bilgileri

Ders Kodu:

3010002045

Ders İsmi:

Betimsel Dil Değerlendirme Yöntemleri

Ders Yarıyılı:

Güz

Ders Kredileri:

Teorik	Pratik	Laboratuvar	Kredi	AKTS
3	0	0	3	6

Öğretim Dili:

Ders Koşulu:

Ders İş Deneyimini Gerektiriyor mu?:

Hayır

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar:

Dersin yalnızca kuramsal bilgilerle sınırlı kalmaması, mümkün olduğunca uygulama, analiz ve yorumlama bileşenleriyle desteklenmesi önerilir. Öğrencilerin farklı yaş ve klinik profillerden dil örnekleri üzerinde çalışması, değerlendirme becerisinin gelişimine katkı sağlayacaktır. Ders kapsamında standart test sonuçları ile betimsel değerlendirme bulgularının birlikte yorumlanmasına yer verilmesi, çok boyutlu klinik bakış açısını güçlendirecektir. Değerlendirme sürecinde klasik sınavların yanı sıra transkripsiyon ödevi, vaka analizi, anlatı çözümlemesi, makale sunumu ve rapor yazımı gibi performans temelli yöntemlerin kullanılması uygun olacaktır. Ayrıca dersin, çocukluk çağı dil bozuklukları, edinilmiş dil bozuklukları, pragmatik dil değerlendirmesi, anlatı analizi ve klinik karar verme süreçleriyle bağlantılı biçimde yapılandırılması önerilir.

Dersin Türü:

Anabilim Dalı/Lisansüstü Seçmeli

Dersin Seviyesi:

Yüksek Lisans

TYYÇ:7. Düzey

QF-EHEA:2. Düzey

EQF-LLL:7. Düzey

Dersin Veriliş Şekli:

Yüz yüze

Dersin Koordinatörü:

Dr.Öğr.Üyesi Merve SAVAŞ

Dersi Veren(ler):

Dersin Yardımcıları:

Dersin Amaç ve İçeriği

Dersin Amacı:

Bu dersin amacı, dil ve konuşma terapisi alanında betimsel değerlendirme yaklaşımlarının kuramsal temelini öğretmek; çocuk, ergen ve yetişkin bireylerde dil örneklerinin sistematik biçimde toplanması, çözümlenmesi ve yorumlanmasına ilişkin bilgi ve beceri kazandırmak; biçimbilim, sözdizimi, anlambilim, edimbilim, söylem ve anlatı düzeylerinde dil performansının doğal bağlam içinde değerlendirilmesini Dil ve Konuşma Terapisi perspektifiyle ele almaktır. Ders sonunda öğrencilerin, standart testlerin ötesine geçen betimsel değerlendirme verilerini klinik karar verme süreçlerinde kullanabilmeleri hedeflenmektedir.

Dersin İçeriği:

Bu ders kapsamında betimsel dil değerlendirmesinin temel ilkeleri, doğal dil örneği toplama yöntemleri, gözlem ve görüşme temelli veri elde etme süreçleri, yapılandırılmış ve yarı yapılandırılmış dil örneği alma yaklaşımları ele alınır. Dil örneklerinin sesbilgisel, biçimbilgisel, sözdizimsel, anlamsal, edimbilimsel ve söylemsel düzeylerde analiz edilmesi; anlatı ve konuşma örneklerinin mikro ve makro yapı açısından incelenmesi; iletişim işlevleri, sözcük çeşitliliği, tümce karmaşıklığı, bağdaşıklık ve tutarlılık gibi parametrelerin değerlendirilmesi dersin kapsamındadır. Ayrıca farklı yaş gruplarında ve farklı bozukluk profillerinde betimsel dil değerlendirmesinin klinik kullanımı, raporlaştırılması ve müdahale planlamasına katkısı tartışılır.

Öğrenme Kazanımları

Bu dersi başarıyla tamamlayabilen öğrenciler;

Öğrenme Kazanımları

1 - Bilgi
Kuramsal - Olgusal
1) Betimsel dil değerlendirmesinin kuramsal temelini ve klinik kullanım amaçlarını açıklar.
2) Betimsel dil değerlendirmesine ilişkin güncel araştırmaları eleştirel biçimde inceler ve klinik uygulamayla ilişkilendirir.
2 - Beceriler
Bilişsel - Uygulamalı
1) Farklı yaş grupları ve klinik profiller için uygun dil örneği toplama yöntemlerini seçer ve uygular.
3 - Yetkinlikler
İletişim ve Sosyal Yetkinlik
Öğrenme Yetkinliği
Alana Özgü Yetkinlik
1) Doğal konuşma, anlatı ve etkileşim örneklerini sistematik biçimde transkribe eder.
2) Dil örneklerini sesbilgisel, biçimbilgisel, sözdizimsel, anlamsal ve edimbilimsel düzeylerde analiz eder.
3) Sözcük çeşitliliği, ortalama sözce uzunluğu, tümce karmaşıklığı, bağdaşıklık ve tutarlılık gibi betimsel dil ölçütlerini yorumlar.
Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği

Ders Akış Planı

Hafta	Konu	Ön Hazırlık
1)	Derse giriş, dersin amacı, kapsamı ve temel kavramlar. Betimsel dil değerlendirmesinin tanımı, standart değerlendirme ile betimsel değerlendirme arasındaki farklar.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
2)	Dil değerlendirmesinde kuramsal temeller. Dil bileşenlerinin betimsel değerlendirme açısından ele alınması: sesbilgisi, biçimbilgisi, sözdizimi, anlambilim ve edimbilim.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
3)	Doğal dil örneği toplama yöntemleri. Serbest konuşma, yarı yapılandırılmış görüşme, oyun temelli örnekleme, anlatı ve konuşma örneği alma ilkeleri.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
4)	Dil örneği toplamada etik ilkeler, kayıt alma süreçleri ve veri kalitesi. Gözlem, görüşme ve bağlam temelli değerlendirme yaklaşımları.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
5)	Transkripsiyon ilkeleri ve dil örneklerinin yazıya aktarılması. Transkripsiyonda tutarlılık, doğruluk ve kodlama ilkeleri.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
6)	Sesbilgisel ve biçimbilgisel analiz. Ses örüntülerinin, biçimbirim kullanımının ve morfolojik yapıların betimsel olarak incelenmesi.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
7)	Sözdizimsel analiz. Sözce uzunluğu, tümce türleri, tümce karmaşıklığı, dilbilgisel doğruluk ve sözdizimsel örüntülerin değerlendirilmesi.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
8)	Ara Sınav
9)	Anlambilimsel değerlendirme. Sözcük dağarcığı, sözcük çeşitliliği, anlam ilişkileri, sözcük bulma ve içerik çözümlemesi.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
10)	Edimbilimsel değerlendirme. İletişim işlevleri, konuşma sırası alma, konu sürdürme, niyet bildirme, bağlama uygun dil kullanımı.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
11)	Anlatı örneklerinin değerlendirilmesi I. Mikro yapı analizi: sözcük çeşitliliği, ortalama sözce uzunluğu, bağlaç kullanımı, dilbilgisel yapı.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
12)	Anlatı örneklerinin değerlendirilmesi II. Makro yapı analizi: olay örgüsü, karakter, zaman, neden-sonuç ilişkileri, bağdaşıklık ve tutarlılık.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
13)	Farklı klinik gruplarda betimsel dil değerlendirmesi. Gelişimsel dil bozukluğu, otizm spektrum bozukluğu, işitme kaybı, öğrenme güçlüğü, afazi ve bilişsel iletişim bozukluklarında dil örüntülerinin incelenmesi.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
14)	Betimsel değerlendirme bulgularının klinik raporlaştırılması ve müdahale planına dönüştürülmesi. Vaka tartışmaları ve örnek rapor incelemeleri.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
15)	Genel değerlendirme, öğrenci sunumları, vaka çözümlemeleri ve dersin bütüncül gözden geçirilmesi.	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
16)	Final Sınavı

Kaynaklar

Ders Notları / Kitaplar:	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.
Diğer Kaynaklar:	Kıran, Z. (2006). Dilbilime giriş: Dilbilgisinden dilbilime. Seçkin Yayıncılık. Toptaş, S., Maviş, İ., Balo, S. S., ve diğerleri. (Ed.). (2024). Kuramdan uygulamaya klinik dil ve konuşma terapisi (Cilt 1). Ankara Nobel Tıp Kitabevleri.

Ders - Program Öğrenme Kazanım İlişkisi

Ders Öğrenme Kazanımları	1	6	2	3	4	5
Program Kazanımları
1) Dil, konuşma, ses ve yutma bozuklukluklarını değerlendirebilmek için gerekli ekipmanları tanımlar, tanır ve kullanır. Dil ve konuşma bozuklukları için gerekli uygulamaları yapar.
2) Dil ve konuşma terapisi alanı ile ilgili kuramsal ve uygulamalı kavram ve prensipleri kullanarak gerekli değerlendirmeleri, tanımlamaları ve planlamayı yapar.
3) Bireysel farklılıkları, inançları, örf ve adetleri göz önünde bulundurur ve saygı duyar.
4) Dil ve konuşma terapisi alanında öğrendiği bilgi ve becerileri etik prensipler çerçevesinde uygular, gerekli durumlarda uygulamayı değiştirir ve süreci sonlandırır.
5) Toplumun dil ve konuşma terapisi alanı ile ilgili değişen ve çeşitlenen sağlık ihtiyaçlarına uygun sağlık politikalarının üretilmesine katkı sağlar ve toplum sağlığının korunmasına yönelik girişimlerde bulunur.
6) Dil ve konuşma terapisi alanında hizmetleri etkin ve yeterli biçimde organize eder, kalite ve organizasyon fonksiyonunun devamlılığı ve gelişimi için gerekli iş süreçlerini yönetir, analiz eder ve sorunlar karşısında bilgi ve kanıtlar doğrultusunda çözüm üretir.
7) Mesleki ve akademik çalışmaları sahip olduğu bilgi birikimini kullanarak bağımsız olarak yürütür ve bu alanda çalışan diğer meslek grupları ile işbirliği içerisinde çalışır ve sorumluluk üstlenir.
8) Teknolojik gelişmeleri takip ederek dil ve konuşma terapisi alanında yapılacak olan araştırma ve proje uygulamalarına katılım sağlar.
9) Bireylerin günlük yaşamdaki farklılıklarını, ihtiyaçlarını, bu ihtiyaçların karşılanma yollarını ve günlük aktivitelerini belirleyerek bu doğrultuda yaşam kalitesini artıracak uygulamaları belirler ve düzenlemelerde görev alır.
10) Mesleki performansının gerektirdiği tüm sorumlulukları yerine getirir, dil ve konuşma terapisi alanındaki bilgisini ve kendi uygulamalarını birleştirir, bütünleştirir ve yaşam boyu öğrenmeyi benimser.

Ders - Öğrenme Kazanımı İlişkisi

Etkisi Yok	1 En Düşük	2 Düşük	3 Orta	4 Yüksek	5 En Yüksek

	Dersin Program Kazanımlarına Etkisi	Katkı Payı
1)	Dil, konuşma, ses ve yutma bozuklukluklarını değerlendirebilmek için gerekli ekipmanları tanımlar, tanır ve kullanır. Dil ve konuşma bozuklukları için gerekli uygulamaları yapar.
2)	Dil ve konuşma terapisi alanı ile ilgili kuramsal ve uygulamalı kavram ve prensipleri kullanarak gerekli değerlendirmeleri, tanımlamaları ve planlamayı yapar.
3)	Bireysel farklılıkları, inançları, örf ve adetleri göz önünde bulundurur ve saygı duyar.
4)	Dil ve konuşma terapisi alanında öğrendiği bilgi ve becerileri etik prensipler çerçevesinde uygular, gerekli durumlarda uygulamayı değiştirir ve süreci sonlandırır.
5)	Toplumun dil ve konuşma terapisi alanı ile ilgili değişen ve çeşitlenen sağlık ihtiyaçlarına uygun sağlık politikalarının üretilmesine katkı sağlar ve toplum sağlığının korunmasına yönelik girişimlerde bulunur.
6)	Dil ve konuşma terapisi alanında hizmetleri etkin ve yeterli biçimde organize eder, kalite ve organizasyon fonksiyonunun devamlılığı ve gelişimi için gerekli iş süreçlerini yönetir, analiz eder ve sorunlar karşısında bilgi ve kanıtlar doğrultusunda çözüm üretir.
7)	Mesleki ve akademik çalışmaları sahip olduğu bilgi birikimini kullanarak bağımsız olarak yürütür ve bu alanda çalışan diğer meslek grupları ile işbirliği içerisinde çalışır ve sorumluluk üstlenir.
8)	Teknolojik gelişmeleri takip ederek dil ve konuşma terapisi alanında yapılacak olan araştırma ve proje uygulamalarına katılım sağlar.
9)	Bireylerin günlük yaşamdaki farklılıklarını, ihtiyaçlarını, bu ihtiyaçların karşılanma yollarını ve günlük aktivitelerini belirleyerek bu doğrultuda yaşam kalitesini artıracak uygulamaları belirler ve düzenlemelerde görev alır.
10)	Mesleki performansının gerektirdiği tüm sorumlulukları yerine getirir, dil ve konuşma terapisi alanındaki bilgisini ve kendi uygulamalarını birleştirir, bütünleştirir ve yaşam boyu öğrenmeyi benimser.

Öğrenme Etkinliği ve Öğretme Yöntemleri

Beyin fırtınası /Altı şapka
Bireysel çalışma ve ödevi
Ders
Okuma
Ödev
Rapor Yazma

Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri ve Kriterleri

Yazılı Sınav (Açık uçlu sorular, çoktan seçmeli, doğru yanlış, eşleştirme, boşluk doldurma, sıralama)
Ödev

Ölçme ve Değerlendirme

Yarıyıl İçi Çalışmaları	Aktivite Sayısı	Katkı Payı
Devam	1	% 10
Ödev	1	% 20
Sunum	1	% 20
Ara Sınavlar	1	% 20
Yarıyıl/Yıl Sonu Sınavı	1	% 30
Toplam		% 100
YARIYIL İÇİ ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTU KATKISI		% 70
YARIYIL SONU ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTUNA KATKISI		% 30
Toplam		% 100

İş Yükü ve AKTS Kredisi Hesaplaması

Aktiviteler	Aktivite Sayısı	Süre (Saat)	İş Yükü
Ders Saati	0	3	0
Sınıf Dışı Ders Çalışması	0	4	0
Sunum / Seminer	0	8	0
Ödevler	0	10	0
Küçük Sınavlar	0	2	0
Ara Sınavlar	0	5	0
Rapor Teslimi	0	5	0
Final	0	5	0
Toplam İş Yükü			0