| BİLİŞİM GÜVENLİĞİ TEKNOLOJİSİ | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Kazanılan Yeterlilik | Program Süresi | Toplam Kredi (AKTS) | Öğretim Şekli | Yeterliliğin Düzeyi ve Öğrenme Alanı | |
| 2 | 120 | FULL TIME |
TYÇ, TYYÇ, EQF-LLL, ISCED (2011):5. Düzey QF-EHEA:Kısa Düzey TYYÇ, ISCED (1997-2013): 48,52 |
||
| Ders Kodu: | 2000101009 | ||||||||||
| Ders İsmi: | İş Sağlığı ve Güvenliği | ||||||||||
| Ders Yarıyılı: | Güz | ||||||||||
| Ders Kredileri: |
|
||||||||||
| Öğretim Dili: | TR | ||||||||||
| Ders Koşulu: | |||||||||||
| Ders İş Deneyimini Gerektiriyor mu?: | Hayır | ||||||||||
| Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar: | |||||||||||
| Dersin Türü: | Zorunlu | ||||||||||
| Dersin Seviyesi: |
|
||||||||||
| Dersin Veriliş Şekli: | Yüz yüze | ||||||||||
| Dersin Koordinatörü: | Dr.Öğr.Üyesi Hasine İnci ATEŞ | ||||||||||
| Dersi Veren(ler): |
Dr.Öğr.Üyesi Hasine İnci ATEŞ |
||||||||||
| Dersin Yardımcıları: |
| Dersin Amacı: | İş Sağlığı ve Güvenliği Dersinin Amacı 1. Çalışan Sağlığını ve Güvenliğini Koruma: İşyerinde meydana gelebilecek kazaları ve meslek hastalıklarını önlemek. Fiziksel, ruhsal ve sosyal sağlığı destekleyen güvenli çalışma ortamları oluşturmak. 2. Risk Farkındalığı Kazandırma: Çalışanların ve yöneticilerin işyerindeki tehlikeleri tanıyıp riskleri değerlendirebilmesini sağlamak. İşyerinde güvenli davranış ve prosedürlerin uygulanmasını teşvik etmek. 3. Mevzuata Uyum ve Yasal Sorumluluklar: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uyum sağlamak. İşyerinde yasal sorumlulukların farkında olmak ve uygulamaları denetleyebilmek. 4. Eğitim ve Bilinçlendirme: İş sağlığı ve güvenliği kültürünü geliştirmek için çalışanları eğitmek. KKD kullanımı, acil durum prosedürleri, tatbikatlar ve güvenlik talimatlarına uyum konusunda bilinç oluşturmak. 5. İş Kazası ve Olay Yönetimi: İş kazalarının ve olayların araştırılması, kök neden analizlerinin yapılması ve önleyici önlemlerin geliştirilmesini sağlamak. 6. Performans Ölçümü ve Sürekli İyileştirme: İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının etkinliğini değerlendirmek. İç denetim, izleme ve raporlama yöntemleriyle sürekli iyileştirme kültürünü desteklemek. |
| Dersin İçeriği: | Bu ders, iş sağlığı ve güvenliği hakkındaki temel kavramlar ve tarihsel gelişim kavramlarını; işyerindeki işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının görev yetki ve sorumluluklarını; risk, tehlike, birincil, ikincil, üçüncül koruma kavramlarını; fiziksel, kimyasal, biyolojik ve psikososyal riskler; işyerlerindeki iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı ve işyerindeki uygulamalar konularını içerir. |
Bu dersi başarıyla tamamlayabilen öğrenciler;
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Hafta | Konu | Ön Hazırlık |
| 1) | Giriş ve Temel Kavramlar: *Dersin amacı, kapsamı, değerlendirme ölçütleri. *İş sağlığı ve güvenliği (İSG) kavramı. *İSG’nin tarihsel gelişimi ve önemi. | İş Sağlığı ve Güvenliği – Hacettepe Üniversitesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Prof. Dr. Ali Naci Yıldız |
| 2) | İSG’nin Hukuksal Temelleri: *Ulusal İSG mevzuatı. *6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. *İşveren ve çalışanların yasal yükümlülükleri. | 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. |
| 3) | Tehlike, Risk ve Risk Değerlendirmesi: *Tehlike ve risk kavramları. *Risk değerlendirme yöntemleri. *Risk kontrol adımları. | 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirme Yönetmeliği. |
| 4) | İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları: *Tanımlar ve sınıflandırmalar. *Kazaların temel nedenleri (kök neden analizi). *Meslek hastalıklarının sınıflandırılması ve önlenmesi. | *MESLEK HASTALIKLARI. ÇSGB, ÇASGEM. Ankara., 2013 *Kıpçak, E., Çalık, A. & Mehri, H. (2021). İş kazaları ve meslek hastalıklarının oluşumuna etki eden faktörler: ISO ve OHSAS uygulamalarının etkileri. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 43, 1-26. |
| 5) | İSG Yönetim Sistemleri: *İSG yönetim sistemlerinin temel yapısı. *ISO 45001 İSG yönetim sistemi. *Sürekli iyileştirme ve performans izleme. | TS EN ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi. |
| 6) | İş Yeri Ortam Faktörleri: *Fiziksel risk etmenleri (gürültü, titreşim, sıcaklık, radyasyon vb.). *Kimyasal risk etmenleri. *Biyolojik risk etmenleri ve korunma yöntemleri. | *6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu *Gürültü, Titreşim, Aydınlatma Yönetmelikleri (ÇSGB) |
| 7) | Ergonomi ve İş Psikolojisi: *Ergonominin temel ilkeleri. *İş yerinde stres, tükenmişlik ve psikosoyal risk faktörleri. *Ergonomik düzenleme yaklaşımları. | Bridger, R. S. (2008). Introduction to Ergonomics (3rd ed.). CRC Press. |
| 8) | Ara Sınavlar | |
| 9) | Acil Durum Yönetimi ve İş Sürekliliği: *Acil durum planları. *Yangın güvenliği ve tahliye. *İş sürekliliği ve kriz yönetimi. | İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik, ÇSGB. |
| 10) | Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD). *KKD türleri ve kullanım alanları. *KKD seçimi, bakımı ve yasal gereklilikleri. *İş yerinde KKD eğitimleri. | Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik, ÇSGB. |
| 11) | İş Hijyeni: *İş hijyeninin tanımı ve amacı *Maruziyet değerlendirme yöntemleri *Hijyen ölçüm teknikleri (hava, gürültü, toz vb.) | İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik, ÇSGB. |
| 12) | İSG Eğitimleri ve Çalışan Katılımı: *Çalışan eğitimi türleri. *İSG kültürünün geliştirilmesi. *Çalışan temsilcileri ve komite yapıları. | *Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, ÇSGB. *İş Sağlığı ve Güvenliği ile İlgili Çalışan Temsilcilerinin Nitelikleri ve Seçilme Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğ, ÇSGB. |
| 13) | Sektörel İSG Uygulamaları: *İnşaat, sağlık, maden, metal sanayi gibi yüksek riskli sektörlerde İSG. *Sektöre özel riskler ve önlemler. *İyi uygulama örnekleri. | *Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, ÇSGB. *Sağlık Sektöründe Tehlike ve Riskler, ÇSGB, ÇASGEM. (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim ve Araştırma Merkezi’nin Kurumsal Kapasitesinin Güçlendirilmesi Teknik Destek Projesi) |
| 14) | İSG’de Etik, Denetim ve Raporlama: *İş sağlığı ve güvenliğinde etik karar verme. *İş teftişleri, iç denetimler. *Kaza raporlama ve istatistiki analizler. | *6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. *5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu. |
| 15) | Genel Değerlendirme ve Öğrenci Sunumları: *Dönem boyunca işlenen konuların özetlenmesi. *Öğrenci sunumları veya vaka analizleri. *Final sınavına hazırlık. | Ders Notları. |
| 16) | Final Sınavı | Final Sınavı |
| Ders Notları / Kitaplar: | DERS NOTLARI İş Sağlığı ve Güvenliği – 14 Haftalık Ders Programı 1. Hafta – Giriş ve Temel Kavramlar • İş sağlığı ve güvenliği tanımı, kapsamı ve önemi • İş kazası, meslek hastalığı ve risk kavramları • İSG’nin tarihçesi ve yasal çerçeve 2. Hafta – İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı • Türkiye’de İSG mevzuatı (6331 sayılı Kanun vb.) • Uluslararası standartlar (ILO, ISO 45001) • Çalışan hakları ve işveren sorumlulukları 3. Hafta – Risk Yönetimi ve Değerlendirme • Risk değerlendirme süreçleri ve yöntemleri • Tehlike tanımlama ve risk analizi • Olasılık ve şiddet analizleri 4. Hafta – İş Kazaları ve Meslek Hastalıkları • İş kazalarının nedenleri ve türleri • Meslek hastalıklarının sınıflandırılması • İstatistiksel veri ve raporlama yöntemleri 5. Hafta – İş Hijyeni ve Ergonomi • Fiziksel, kimyasal ve biyolojik risk faktörleri • Ergonomi ve iş yerinde uygun çalışma koşulları • Mesleki sağlık taramaları ve izleme 6. Hafta – İş Güvenliği Kültürü ve Davranış • Güvenlik kültürü ve güvenli davranışlar • İşyerinde eğitim ve bilinçlendirme • Çalışan motivasyonu ve katılım 7. Hafta – Acil Durum ve İlk Yardım • Acil durum planları ve tahliye prosedürleri • Yangın, patlama ve doğal afetlerde güvenlik • İlk yardım ve temel yaşam desteği 8. Hafta – Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD) • KKD türleri ve kullanım alanları • Seçim kriterleri ve bakım • KKD’nin etkinliği ve denetimi 9. Hafta – İşyerinde Kimyasal ve Fiziksel Riskler • Kimyasal maddeler ve toksik etkileri • Gürültü, titreşim, ışınım ve sıcaklık riskleri • Maruziyet sınırları ve kontrol yöntemleri 10. Hafta – İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemleri • ISO 45001 standardı ve uygulama süreçleri • İSG politikası ve prosedürleri • Denetim ve sürekli iyileştirme 11. Hafta – Psikososyal Riskler ve İş Stresi • İş yerinde stres, mobbing ve tükenmişlik • Psikososyal risklerin belirlenmesi ve yönetimi • İş-yaşam dengesi ve önleyici tedbirler 12. Hafta – İş Sağlığı ve Güvenliği Denetimi • İç ve dış denetim süreçleri • Denetim araçları ve raporlama • Uygulamalı örnekler ve vaka çalışmaları 13. Hafta – Vaka Analizi ve Grup Sunumları • Gerçek iş kazaları ve risk senaryoları analizi • Grup sunumları ile çözüm önerileri • Tartışma ve değerlendirme 14. Hafta – Genel Değerlendirme ve Kapanış • Dersin genel değerlendirmesi • Öğrenci sunumları ve tartışmalar • Kazanımların tekrar gözden geçirilmesi |
| Diğer Kaynaklar: | 1. Mevzuat ve Resmî Kaynaklar 1. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Resmî Gazete, 2012. 2. İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmelikleri, Çeşitli Yönetmelikler (Risk Değerlendirmesi, KKD, İş Kazaları vb.), Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. 3. ISO 45001:2018 – Occupational Health and Safety Management Systems, Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO). 4. ILO – Occupational Safety and Health Convention (C155) ve Recommendation (R164), Uluslararası Çalışma Örgütü. 2. Ders Kitapları ve Akademik Kaynaklar 1. Hughes, P., & Ferrett, E. (2020). Introduction to Health and Safety at Work (8th Edition). Routledge. 2. Goetsch, D. L. (2021). Occupational Safety and Health for Technologists, Engineers, and Managers (9th Edition). Pearson. 3. Hinze, J. (2019). Construction Safety (2nd Edition). CRC Press. 4. Choudhry, R. M., Fang, D., & Mohamed, S. (2018). Safety Management in Construction. Springer. 5. Reese, C. D. (2017). Occupational Health and Safety Management: A Practical Approach (3rd Edition). CRC Press. 3. Raporlar ve Rehberler 1. OSHA – Occupational Safety and Health Administration Guidelines, ABD. 2. ILO – Safety and Health at Work: A Vision for Sustainable Prevention, Uluslararası Çalışma Örgütü. 3. European Agency for Safety and Health at Work (EU-OSHA) Reports, Avrupa Birliği. 4. World Health Organization – Occupational Health Guidelines, WHO. 4. Diğer Kaynaklar • İş kazası ve meslek hastalığı istatistikleri: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) – İş Kazaları İstatistikleri • İşyerinde uygulamalı rehberler: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – İş Sağlığı ve Güvenliği Kılavuzları • Akademik makaleler ve vaka çalışmaları: o Journal of Safety Research o Safety Science o International Journal of Occupational Safety and Ergonomics (JOSE) |
| Ders Öğrenme Kazanımları | 1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Program Kazanımları | |||||||||||||
| 1) Mesleği ile ilgili temel, güncel ve uygulamalı bilgilere sahip olur. | |||||||||||||
| 2) İş sağlığı ve güvenliği, çevre bilinci ve kalite süreçleri hakkında bilgi sahibi olur. | |||||||||||||
| 3) Mesleği için güncel gelişmeleri ve uygulamaları takip eder, etkin şekilde kullanır. | |||||||||||||
| 4) Mesleği ile ilgili bilişim teknolojilerini (yazılım, program, animasyon vb.) etkin kullanır. | |||||||||||||
| 5) Mesleki problemleri ve konuları bağımsız olarak analitik ve eleştirel bir yaklaşımla değerlendirme ve çözüm önerisini sunabilme becerisine sahiptir. | |||||||||||||
| 6) Bilgi ve beceriler düzeyinde düşüncelerini yazılı ve sözlü iletişim yolu ile etkin biçimde sunabilir, anlaşılır biçimde ifade eder. | |||||||||||||
| 7) Alanı ile ilgili uygulamalarda karşılaşılan ve öngörülemeyen karmaşık sorunları çözmek için ekip üyesi olarak sorumluluk alır. | |||||||||||||
| 8) Kariyer yönetimi ve yaşam boyu öğrenme konularında farkındalığa sahiptir. | |||||||||||||
| 9) Alanı ile ilgili verilerin toplanması, uygulanması ve sonuçlarının duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerlere sahiptir. | |||||||||||||
| 10) Bir yabancı dili kullanarak alanındaki bilgileri takip eder ve meslektaşları ile iletişim kurar. | |||||||||||||
| 11) Veri güvenliği ve şifreleme yöntemlerini açıklar ve uygular. | |||||||||||||
| 12) Ağ, İnternet güvenliği ve siber tehditlere karşı korunma tekniklerini açıklar ve uygular. | |||||||||||||
| 13) Bilgisayar ve yazılım sistemlerinde güvenlik açıklarını tespit eder ve açıkları giderir. | |||||||||||||
| 14) Matematiksel hesaplamaları yapar. | |||||||||||||
| Etkisi Yok | 1 En Düşük | 2 Düşük | 3 Orta | 4 Yüksek | 5 En Yüksek |
| Dersin Program Kazanımlarına Etkisi | Katkı Payı | |
| 1) | Mesleği ile ilgili temel, güncel ve uygulamalı bilgilere sahip olur. | 1 |
| 2) | İş sağlığı ve güvenliği, çevre bilinci ve kalite süreçleri hakkında bilgi sahibi olur. | 4 |
| 3) | Mesleği için güncel gelişmeleri ve uygulamaları takip eder, etkin şekilde kullanır. | |
| 4) | Mesleği ile ilgili bilişim teknolojilerini (yazılım, program, animasyon vb.) etkin kullanır. | 1 |
| 5) | Mesleki problemleri ve konuları bağımsız olarak analitik ve eleştirel bir yaklaşımla değerlendirme ve çözüm önerisini sunabilme becerisine sahiptir. | |
| 6) | Bilgi ve beceriler düzeyinde düşüncelerini yazılı ve sözlü iletişim yolu ile etkin biçimde sunabilir, anlaşılır biçimde ifade eder. | 2 |
| 7) | Alanı ile ilgili uygulamalarda karşılaşılan ve öngörülemeyen karmaşık sorunları çözmek için ekip üyesi olarak sorumluluk alır. | |
| 8) | Kariyer yönetimi ve yaşam boyu öğrenme konularında farkındalığa sahiptir. | 3 |
| 9) | Alanı ile ilgili verilerin toplanması, uygulanması ve sonuçlarının duyurulması aşamalarında toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik değerlere sahiptir. | 3 |
| 10) | Bir yabancı dili kullanarak alanındaki bilgileri takip eder ve meslektaşları ile iletişim kurar. | |
| 11) | Veri güvenliği ve şifreleme yöntemlerini açıklar ve uygular. | |
| 12) | Ağ, İnternet güvenliği ve siber tehditlere karşı korunma tekniklerini açıklar ve uygular. | 1 |
| 13) | Bilgisayar ve yazılım sistemlerinde güvenlik açıklarını tespit eder ve açıkları giderir. | |
| 14) | Matematiksel hesaplamaları yapar. |
| Anlatım | |
| Bireysel çalışma ve ödevi | |
| Soru cevap/ Tartışma | |
| Web Tabanlı Öğrenme |
| Yazılı Sınav (Açık uçlu sorular, çoktan seçmeli, doğru yanlış, eşleştirme, boşluk doldurma, sıralama) | |
| Ödev |
| Yarıyıl İçi Çalışmaları | Aktivite Sayısı | Katkı Payı |
| Ödev | 1 | % 30 |
| Ara Sınavlar | 1 | % 30 |
| Yarıyıl/Yıl Sonu Sınavı | 1 | % 40 |
| Toplam | % 100 | |
| YARIYIL İÇİ ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTU KATKISI | % 60 | |
| YARIYIL SONU ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTUNA KATKISI | % 40 | |
| Toplam | % 100 | |
| Aktiviteler | Aktivite Sayısı | Süre (Saat) | İş Yükü |
| Ders Saati | 14 | 2 | 28 |
| Ödevler | 1 | 20 | 20 |
| Ara Sınavlar | 1 | 30 | 30 |
| Final | 1 | 30 | 30 |
| Toplam İş Yükü | 108 | ||