DİL VE KONUŞMA TERAPİSİ (YL) (TEZLİ)
Kazanılan Yeterlilik	Program Süresi	Toplam Kredi (AKTS)	Öğretim Şekli	Yeterliliğin Düzeyi ve Öğrenme Alanı
YÜKSEK LİSANS DERECESİ	2	120	ÖRGÜN	TYÇ, TYYÇ, EQF-LLL, ISCED (2011):7. Düzey QF-EHEA:2. Düzey TYYÇ, ISCED (1997-2013): 72

Ders Genel Tanıtım Bilgileri

Ders Kodu:

3010002042

Ders İsmi:

Yutma Bozukluklarında Değerlendirme ve Terapi

Ders Yarıyılı:

Bahar

Ders Kredileri:

Teorik	Pratik	Laboratuvar	Kredi	AKTS
3	0	0	3	6

Öğretim Dili:

Ders Koşulu:

Ders İş Deneyimini Gerektiriyor mu?:

Hayır

Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar:

Öğrencilerin derse başlamadan önce boyun ve boğaz anatomisini, özellikle larengeal ve farengeal kas yapılarını tekrar etmeleri önerilir. Ayrıca değerlendirme süreçlerinde multidisipliner ekip (radyolog, KBB uzmanı, diyetisyen vb.) ile koordinasyonun ve hasta yaşam kalitesinin korunmasının önemi vurgulanmalıdır.

Dersin Türü:

Anabilim Dalı/Lisansüstü Seçmeli

Dersin Seviyesi:

Yüksek Lisans

TYYÇ:7. Düzey

QF-EHEA:2. Düzey

EQF-LLL:7. Düzey

Dersin Veriliş Şekli:

Yüz yüze

Dersin Koordinatörü:

Dr.Öğr.Üyesi Merve SAVAŞ

Dersi Veren(ler):

Doç. Dr. Serkan BENGİSU

Dersin Yardımcıları:

Dersin Amaç ve İçeriği

Dersin Amacı:

Bu dersin temel amacı, normal yutma fizyolojisini derinlemesine incelemek ve hem yetişkin hem de pediyatrik popülasyonda görülen yutma bozukluklarının (disfaji) altında yatan patofizyolojik süreçleri öğretmektir. Öğrencilerin; klinik yatak başı değerlendirme ve enstrümantal (videofloroskopi, endoskopi vb.) değerlendirme yöntemlerini uygulama ve yorumlama becerisi kazanmaları, kanıta dayalı telafi edici ve rehabilite edici müdahale stratejilerini planlayabilmeleri ve yutma güvenliğini optimize etme yetkinliğine ulaşmaları hedeflenmektedir.

Dersin İçeriği:

Yutmanın nöroanatomisi ve nörofizyolojisi; yutmanın evreleri (oral hazırlık, oral, farengeal ve özofageal); nörojenik, mekanik ve psikojenik disfajinin etiyolojisi; klinik yatak başı yutma değerlendirme protokolleri; Videofloroskopik Yutma Çalışması (VFSS/MBS) ve Yutmanın Fiberoptik Endoskopik Değerlendirmesi (FEES); yutma bozukluklarında diyet modifikasyonu ve kıvam artırıcı kullanımı; telafi edici manevralar ve postürler; rehabilite edici egzersiz protokolleri (Örn: Shaker, Masako, Mendelsohn); aspirasyon pnömonisi riski ve oral hijyen yönetimi; etik yaklaşımlar ve beslenme tüpü (PEG/NG) kararları.

Öğrenme Kazanımları

Bu dersi başarıyla tamamlayabilen öğrenciler;

Öğrenme Kazanımları

1 - Bilgi
Kuramsal - Olgusal
1) Yutmanın nöroanatomik ve nörofizyolojik temellerini, yutma evrelerini ve bu süreçlerdeki patolojik sapmaları (disfaji) ileri düzeyde açıklar.
2) Disfajisi olan bireylerde klinik yatak başı değerlendirme ile enstrümantal (VFSS, FEES) değerlendirme bulgularını sentezleyerek yutma güvenliğini ve etkinliğini analiz eder.
3) Değerlendirme sonuçları doğrultusunda, bireye özgü kanıta dayalı telafi edici manevraları ve rehabilite edici egzersiz programlarını klinik protokoller ışığında tasarlar.
4) Aspirasyon pnömonisi riski ve beslenme yetersizliği gibi komplikasyonları yönetmek için uygun diyet modifikasyonlarını (IDDSI) belirler ve güvenli besleme stratejilerini geliştirir.
5) Yutma rehabilitasyonu sürecinde multidisipliner bir ekip içinde aktif rol alır ve hasta/bakım verenlere yönelik kanıta dayalı danışmanlık süreçlerini etik ilkeler çerçevesinde yürütür.
2 - Beceriler
Bilişsel - Uygulamalı
3 - Yetkinlikler
İletişim ve Sosyal Yetkinlik
Öğrenme Yetkinliği
Alana Özgü Yetkinlik
Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği

Ders Akış Planı

Hafta	Konu	Ön Hazırlık
1)	Yutmanın Nöroanatomisi ve Fizyolojisi	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
2)	Disfajiye Giriş ve Sınıflandırma	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
3)	Klinik Değerlendirme Yaklaşımları I	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
4)	Klinik Değerlendirme Yaklaşımları II	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
5)	Enstrümantal Değerlendirme Yöntemleri I	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
6)	Enstrümantal Değerlendirme Yöntemleri II	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
7)	Klinik Vaka Sunumları ve Tartışma	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
8)	Ara Sınav
9)	Terapötik Yaklaşımlara Giriş	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
10)	Pozisyonlama ve Diyet Modifikasyonları	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
11)	Rehabilitatif Yutma Terapileri	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
12)	Gelişmiş Terapi Yaklaşımları	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
13)	Özel Popülasyonlarda Disfaji	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
14)	Multidisipliner Yaklaşım ve Etik Boyutlar	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
15)	Genel Değerlendirme ve Final Vaka Çalışması	Pediatriden geriatriye yutma bozuklukları / ed. Müge Müzeyyen Çiyiltepe ; yardımcı editör Ayşegül Yılmaz (2020) Klinisyenler için yutma floroskopi rehberi / Peter C. Belafsky, Maggie A. Kuhn; Çev. Ed.: Numan Demir, Selen Serel Arslan, Ayşe Karaduman Belafsky, Peter C. (2014) Dysphagia : clinical management in adults and children / Michael E. Groher Groher, Michael E. (2016)
16)	Final

Kaynaklar

Ders Notları / Kitaplar:

Ders kapsamında yutma fizyolojisi çizelgelerini, enstrümantal değerlendirme skorlama formlarını ve güncel klinik müdahale rehberlerini içeren kapsamlı materyaller takip edilecektir. / Within the scope of the course, comprehensive materials including swallowing physiology charts, instrumental assessment scoring forms, and current clinical intervention guidelines will be followed.

Diğer Kaynaklar:

Logemann, J. A. (1998). Evaluation and Treatment of Swallowing Disorders. Pro-Ed.

Groher, M. E., & Crary, M. A. (2015). Dysphagia: Clinical Management in Adults and Children. Elsevier Health Sciences.

Langmore, S. E. (2001). Endoscopic Evaluation and Treatment of Swallowing Disorders. Thieme.

Cichero, J. A., & Murdoch, B. E. (2006). Dysphagia: Foundation, Theory and Practice. John Wiley & Sons.

Steele, C. M., et al. (2015). "The Influence of Food Texture and Liquid Consistency Modification on Swallowing Physiology and Function: A Systematic Review". Archives of Physical Medicine and Rehabilitation.

Ders - Program Öğrenme Kazanım İlişkisi

Ders Öğrenme Kazanımları	1	2	3	4	5
Program Kazanımları
1) Dil, konuşma, ses ve yutma bozuklukluklarını değerlendirebilmek için gerekli ekipmanları tanımlar, tanır ve kullanır. Dil ve konuşma bozuklukları için gerekli uygulamaları yapar.
2) Dil ve konuşma terapisi alanı ile ilgili kuramsal ve uygulamalı kavram ve prensipleri kullanarak gerekli değerlendirmeleri, tanımlamaları ve planlamayı yapar.
3) Bireysel farklılıkları, inançları, örf ve adetleri göz önünde bulundurur ve saygı duyar.
4) Dil ve konuşma terapisi alanında öğrendiği bilgi ve becerileri etik prensipler çerçevesinde uygular, gerekli durumlarda uygulamayı değiştirir ve süreci sonlandırır.
5) Toplumun dil ve konuşma terapisi alanı ile ilgili değişen ve çeşitlenen sağlık ihtiyaçlarına uygun sağlık politikalarının üretilmesine katkı sağlar ve toplum sağlığının korunmasına yönelik girişimlerde bulunur.
6) Dil ve konuşma terapisi alanında hizmetleri etkin ve yeterli biçimde organize eder, kalite ve organizasyon fonksiyonunun devamlılığı ve gelişimi için gerekli iş süreçlerini yönetir, analiz eder ve sorunlar karşısında bilgi ve kanıtlar doğrultusunda çözüm üretir.
7) Mesleki ve akademik çalışmaları sahip olduğu bilgi birikimini kullanarak bağımsız olarak yürütür ve bu alanda çalışan diğer meslek grupları ile işbirliği içerisinde çalışır ve sorumluluk üstlenir.
8) Teknolojik gelişmeleri takip ederek dil ve konuşma terapisi alanında yapılacak olan araştırma ve proje uygulamalarına katılım sağlar.
9) Bireylerin günlük yaşamdaki farklılıklarını, ihtiyaçlarını, bu ihtiyaçların karşılanma yollarını ve günlük aktivitelerini belirleyerek bu doğrultuda yaşam kalitesini artıracak uygulamaları belirler ve düzenlemelerde görev alır.
10) Mesleki performansının gerektirdiği tüm sorumlulukları yerine getirir, dil ve konuşma terapisi alanındaki bilgisini ve kendi uygulamalarını birleştirir, bütünleştirir ve yaşam boyu öğrenmeyi benimser.

Ders - Öğrenme Kazanımı İlişkisi

Etkisi Yok	1 En Düşük	2 Düşük	3 Orta	4 Yüksek	5 En Yüksek

	Dersin Program Kazanımlarına Etkisi	Katkı Payı
1)	Dil, konuşma, ses ve yutma bozuklukluklarını değerlendirebilmek için gerekli ekipmanları tanımlar, tanır ve kullanır. Dil ve konuşma bozuklukları için gerekli uygulamaları yapar.
2)	Dil ve konuşma terapisi alanı ile ilgili kuramsal ve uygulamalı kavram ve prensipleri kullanarak gerekli değerlendirmeleri, tanımlamaları ve planlamayı yapar.
3)	Bireysel farklılıkları, inançları, örf ve adetleri göz önünde bulundurur ve saygı duyar.
4)	Dil ve konuşma terapisi alanında öğrendiği bilgi ve becerileri etik prensipler çerçevesinde uygular, gerekli durumlarda uygulamayı değiştirir ve süreci sonlandırır.
5)	Toplumun dil ve konuşma terapisi alanı ile ilgili değişen ve çeşitlenen sağlık ihtiyaçlarına uygun sağlık politikalarının üretilmesine katkı sağlar ve toplum sağlığının korunmasına yönelik girişimlerde bulunur.
6)	Dil ve konuşma terapisi alanında hizmetleri etkin ve yeterli biçimde organize eder, kalite ve organizasyon fonksiyonunun devamlılığı ve gelişimi için gerekli iş süreçlerini yönetir, analiz eder ve sorunlar karşısında bilgi ve kanıtlar doğrultusunda çözüm üretir.
7)	Mesleki ve akademik çalışmaları sahip olduğu bilgi birikimini kullanarak bağımsız olarak yürütür ve bu alanda çalışan diğer meslek grupları ile işbirliği içerisinde çalışır ve sorumluluk üstlenir.
8)	Teknolojik gelişmeleri takip ederek dil ve konuşma terapisi alanında yapılacak olan araştırma ve proje uygulamalarına katılım sağlar.
9)	Bireylerin günlük yaşamdaki farklılıklarını, ihtiyaçlarını, bu ihtiyaçların karşılanma yollarını ve günlük aktivitelerini belirleyerek bu doğrultuda yaşam kalitesini artıracak uygulamaları belirler ve düzenlemelerde görev alır.
10)	Mesleki performansının gerektirdiği tüm sorumlulukları yerine getirir, dil ve konuşma terapisi alanındaki bilgisini ve kendi uygulamalarını birleştirir, bütünleştirir ve yaşam boyu öğrenmeyi benimser.

Öğrenme Etkinliği ve Öğretme Yöntemleri

Ders
Ödev
Staj/Yerinde Uygulama

Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri ve Kriterleri

Yazılı Sınav (Açık uçlu sorular, çoktan seçmeli, doğru yanlış, eşleştirme, boşluk doldurma, sıralama)
Ödev

Ölçme ve Değerlendirme

Yarıyıl İçi Çalışmaları	Aktivite Sayısı	Katkı Payı
Ara Sınavlar	1	% 40
Yarıyıl/Yıl Sonu Sınavı	1	% 60
Toplam		% 100
YARIYIL İÇİ ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTU KATKISI		% 40
YARIYIL SONU ÇALIŞMALARININ BAŞARI NOTUNA KATKISI		% 60
Toplam		% 100